سخنرانی رضا عابدینی درباره ی تایپوگرافی معاصر ایران



نازنین تمدن/ مریم پالیزگیر
عکس: شهاب اشتری


رضا عابدینی سخنان خود را با ابراز خوشحالی از مطالب مفید و آکادمیک مطرح شده توسط مسعود سپهر آغاز نمود. سپس بحث خود را با عنوان بحثی انتقادی و گاه ناخوشایند شروع کرد.
عابدینی گفت اصلا گرافیک بدون تایپ معنا ندارد. در غرب همزمان با تولد گرافیک دیزاین شاهد تولد تایپوگرافی هستیم و به همان میزان که مطلب و نقد راجع به گرافیک دیزاین وجود دارد، مطلب و نقد در مورد تایپوگرافی هم هست و این اتفاقی ست که جای آن در ایران خالیست به صورتی که این مبحث به معنای موضوع شخصی یک طراح بخصوص با کسب نتایج عملی مورد بررسی قرار نگرفته است.
همچنین وی به وجود بخشهای مختلف تایپوگرافی اشاره کرد و اینکه کار کردن در هر شاخه نیاز به تخصص خاص دارد.
او گفت در این سخنرانی با استناد به کارهای خود و تجربیاتی که در این زمینه  کسب کرده است متن اصلی خود را در قالب تعدادی سئوال  مطرح می کند. وی با نقل جمله ای از هایدگر: " پرسش، پارسایی تفکر است" صحبت های خود را ادامه داد.
عابدینی یکی از اهداف خود را دعوت کردن از طراحان ایرانی به فکر کردن راجع به حروف فارسی عنوان کرد.
عابدینی گفت: گرافیک،‌ عرصه عمل است نه جای گپ و گفتگو.
از نظر او تاثیر گذار ترین کلام آن است که مبتنی بر عمل باشد. او گفت: من عادت کرده ام که قوانین گرافیک را خوب یاد بگیرم تا هیچوقت  از آنها استفاده نکنم. در آموزش هم همین روش را به کار می گیرم زیرا هر خلاقیتی در دوران ما  به سرعت به قانون تبدیل می‌شود و قوانین در حرفه ما تنها برای آموزش به دیگرانی است که هنوز به استعدادها و روشهای خلاق خود دست پیدا نکرده اند، و نه برای آن است که بر طبق این قوانین اثر گرافیک و خلاق بیافرینیم.
وی افزود: طراحان بسیاری براساس درک زیباشناسانه خود آثاری خلق کردند که بعدها بر اساس این آثار قوانین ساخته شده اند. من سعی دارم کسی باشم که در آینده قانون را بر اساس آثارش می‌نویسند.
عابدینی درباره فرمالیزم هم گفت: ما درباره مفاهیم فرم و معنا در گرافیک دچار بدبختی شده‌ایم و فرمالیزم در ایران چیزی در حد فحش شده است و کسی که مرتکب آن شود کسی است که احتمالا فکر نمی‌کند یا نمی تواند فکر کند.
او معتقد است فرم، خود معناست نه ظرفی برای ریختن معنا در آن. عابدینی بر این باور است که تقریبا هیچ یک از منابع (و نه روشهای مطالعه) در طراحی و کاربرد حروف لاتین نمی توانند منشا اثری در تحقیقات ما در حروف فارسی باشند و همچنین به نظر وی بکارگیری یک اسلیمی در یک اثر گرافیک با ساختارهای سوئیسی یا لهستانی، آن اثر را ایرانی نمی کند و ما نیاز به شناخت و بازشناسی ساختارهای تصویری ایرانی داریم که حتما باید منطبق بر "زمان" به معنای عام باشد و نه لزوما "امروز" و یا "پیشرو" به معنای آوانگارد؛ زمان به معنای اصلی ترین ماده جاودان کردن یک ساخته بشری.
او معتقد است تبدیل شدن حروف و روش نوشتار فارسی به بلوک های سربی مخرب ترین عامل در تنزل خط فارسی به اطلاعات صرف شده و تمامی روح خط فارسی را از میان برده است.
عابدینی تصریح کرد: ما با گذشت این سه دهه هنوز یک کتاب هر چند پر غلط که در حوزه طراحی حروف فارسی نوشته شده باشد، نداریم .
وی در ادامه این سؤال را مطرح کرد که اساس و اصول طراحی حروف فارسی و نه خوشنویسی چیست و چه کسی باید آن را تدوین کند؟
او با اشاره به طراحی حروف اعراب گفت: با کمال تاسف،‌ اعراب در زمینه طراحی حروف و فونت بسیار زودتر و حساب‌شده‌تر از ما عمل کرده اند و حتی در حال تدوین قوانین طراحی حروف برای سیستم های دیجیتال هستند.
عابدینی گفت که همگی ما به خود می بالیم که خوشنویسی در جهان ایرانی به بلوغ رسید و شاهکارهایی را پدید آورد که باعث افتخار نه تنها ما، بلکه فرهنگ بشری است. اما به دلیل سستی همگی ما در بازسازی خط فارسی، تنها شنونده نظراتی در باب بی قابلیت بودن و نداشتن ظرفیت کافی برای ادامه حیات خط فارسی هستیم.
او همچنین با توضیحاتی در مورد روزنامه های عصر قاجار و موضوع خوانایی، خوانایی را امری نسبی دانسته و این سئوال را مطرح می کند که آیا درست است که ما هر حرکتی در حوزه طراحی حروف را با تابو و خرافه ناخوانا بودن، ارتداد بدانیم؟!
به گفته وی تایپوگرافی روایتگر یکی از راه های کار با حروف است نه همه آن و باید به سرعت وارد مباحث دقیق تر و مشخص تر در طراحی حروف فارسی شویم. مباحثی چون:
-    خط کرسی در حروف چاپی
-    نقاط و فواصل غیر قابل تغییر کلمات و حروف
-    فواصل زائد بین کلمات و حروف
-    علائم نوشتاری فارسی نه عربی
-    پیدا شدن شکل ثابت و غیر قابل تغییر کلمات
-    از دست دادن ترکیبات زیبای کلمات در حروفچینی
-    و در جمع از دست دادن اتمسفر و فضای منحصر به فرد خط فارسی در مقایسه با یک قطعه حروفچینی

وی در انتها اشاره می کند که یک عنوان کلی برای این همایش بدون تعیین موضوعات سخنرانان خود بیانگر این نکته است که ما هنوز نمی‌دانیم قصد داریم راجع به چه چیزی صحبت کنیم؟
او در آخر از شنوندگان می پرسد که آیا همگی حاضرند تا برای تمامی این پرسش ها پاسخی پیدا کنند؟


زمان انتشار: ۲۱:۳۸ ۱۳۹۵/۹/۲۸

ارسال نظر
نام و نام خانوادگی
ایمیل

قوانین ارسال نظر

نظراتی که حاوی توهین باشند، منتشر نمی‌شود
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید

متن