یک تایپ‌فیس و۸۰۰ زبان

مترجم: ریحانه دقیقیان

پروژه‌ی فونت گوگل نوتو  که به مدت پنج سال در دست انجام بوده است، شامل بیش از صد سیستم نوشتار، هشت صد زبان و صدها هزار کاراکتر می‌باشد. با همکاری دو شرکت گوگل و مونوتایپ، تایپ‌فیس نوتو به عنوان یک فونت جهانی و برای تعامل آسان‌تر میان بیلیون‌ها انسان که به فضای دیجیتال دسترسی دارند، طراحی شد.

شعار نوتو:
نوتو مخفف این عبارت است: «بدون توفو»

توفو نام یا اصطلاحی است که از گذشته به مربع‌های کوچکی داده شده است که به جای حروفی که کامپیوتر قادر به خواندن آن‌ها نیست ظاهر می‌شوند.
گوگل شعار صریح و جالبی برای این فونت جدید در نظر گرفته است: بدون توفو. توفو به مربع‌های توخالی می‌گویند که به جای حروفی که سیستم آن‌ها را نمی‌شناسد، ظاهر می‌شوند. شرکت مونوتایپ برای اجرای سفارش گوگل می‌بایست یک خانواده از فونت‌هایی را طراحی می‌کرد که بتواند بیش هشت صد زبان که در یونی کد (استاندارد جهانی نوشتار) وجود دارند را پوشش دهد.
لازمه‌ی این پروژه‌ی غول‌آسا مجموعه‌ی طراحی‌های همگون از حروف و نوشتاری که تعدادی از آن‌ها تا کنون دیده نشده یا به صورت دیجیتال روئیت نشده‌اند، بود. باب جانگ، مسئول بخش بین‌الملل گوگل می‌گوید: «این برای ما یک پروژه‌ی بسیار بسیار گسترده و پر اضطراب بود. حقیقت این است که زمانی که به گذشته می‌نگرم از این که آن همه مصمم بودیم حیرت می‌کنم.» وی می‌افزاید: «هدف ما از خلق نوتو، در واقع تولید یک فونت جامع و یک دست برای همه‌ی دستگاه‌های دیجیتال بود. اما در کنار این مساله، حفظ و زنده نگاه داشتن زبان‌های مرده، آکادمیک و نادر نیز برایمان ارزش و اهمیت بسیار داشت.»

نمونه‌هایی از خانواده‌ی فونت‌های  نوتو
سیستم نوشتار کانادایی اصیل که در چند منطقه‌‌ی بومی در کانادا مورد استفاده قرار دارد. در مجموع حدود 224 هزار نفر در مناطق مختلف کانادا به این زبان سخن می‌گویند.
فونت سانس دواناگری، 60 زبان را پوشش می‌دهد. نام این زبان از دو کلمه‌ی سانسکریت تشکیل شده است؛ دوا به معنای خدا، و ناگاری به معنای شهر.
سیستم نوشتار گلاگوتیک در قرن نهم توسط روحانیان جهت ترجمه‌ی کتاب مقدس به زبان منطقه‌ی بزرگ موراویا، اختراع شد. اساس این نوشتار در واقع زبان کلیساهای اسلوانی است که امروزه همچنان توسط کلیساهای ارتدکس روس استفاده می‌شود.
آیا می‌دانستید در سال 200 پس از میلاد زبان آرامی جایگزین زبان عبری شد؟ امروزه حدود 5 میلیون نفر در جهان به زبان عبری سخن می‌گویند.
تا پیش از قرن سوم قبل از میلاد زبان رایج در ترکیه، زبان لسیایی بود. تنها منابع موجود از این زبان، حدود 180 نسخه نوشتار از قرون 4 و 5 پیش از میلاد است.
با وجود این که نسخ نوشتاری نیز از زبان ساراشترا موجود است، امروزه تنها استفاده‌ی گفتاری از آن می‌شود. دلیل عمده‌ی آن هم این است که در مناطقی که به این زبان سخن می‌گویند، مدرسه‌ای وجود ندارد که خواندن و نوشتن را به ساکنین بیاموزد. این زبان توسط کمتر از دویست هزار نفر مورد استفاده قرار دارد.
زبان تبتی در مغولستان، به عنوان زبان کهن بودایی شناخته شده است و تا کنون هیچ طراحی فونتی برای صورت نگرفته بود. تنها فعالیتی که پیش از نوتو در چند دهه‌ی اخیر در زمینه‌ی تایپوگرافی آن انجام شده است، تکثیر نوشتار از طریق خوشنویسی است.
کار‌کردن در این پروژه مستلزم ارتباط با طراحان و زبان شناسان مختلف در سراسر دنیا بود تا بتوان بر حروف و کلمات به درستی تسلط یافت. برای خلق نوتو بیش از پنج سال زمان صرف گردید و بدون تحقیقات شبانه روزی و هماهنگ، ارتباط با کارشناسان فرهنگی در جهت کشف و شناخت تفاوت‌های جزئی زبان‌ها و بازخورد کاربران پس از استفاده از فونت، انجام این پروژه ممکن نبود.

«برخی از حروف تنها بر روی سنگ نبشته‌ها وجود دارند، و اگر امروز آن‌ها را وارد وب نکنیم، این سنگ‌ها تبدیل به ماسه خواهند شد و دیگر هرگز قادر نخواهیم بود به نقاشی و نوشتار آن‌ها دسترسی پیدا کنیم»

تحقیقات: حفظ میراث فرهنگی
مونوتایپ برای این که بتواند به ادلم (سیستم نوشتاری یک زبان افریقایی به نام فولانی) طراحی و فرمی تازه ببخشد، با نویسندگان نسخ خطی آن به طور مستقیم وارد رابطه شد. دسترسی به مخترعین و نویسندگان این نوع نوشتار به هنرمندان و طراحان این امکان را داد تا بتوانند فرم‌های شاخصی که شکل حروف را تشکیل می‌دهند شناسایی کنند، و این فرصت را به فولانی زبان‌ها بدهند که برای اولین‌بار در دنیای نوشتار دیجیتال حضور پیدا کنند. 

اولین نمونه‌های طراحی حروف ادلم.
در فونت آرامی نوتو، المان‌های آرامی کهن و معاصر با یکدیگر ادغام شده‌اند. این در حالی است که خود آرامی زبان‌ها در پروسه‌ی طراحی حروف به طور مسقیم حضور داشتند. راهبان تبتی نیز آمادگی خود را جهت همکاری با نوتو اعلام نموده و بازخوردهای خود در مورد فونت تبتی نوتو را ارائه داند. اسکچی که در تصویر می‌بینید، نمونه‌ای از مطالعات توشی اوماگاری، طراح حروف نوتو است که زیر نظر راهب و محقق بودایی به نام شوجیرو نامورا فعالیت می‌کرد.


صفحه‌ای از طراحی‌های توشی اوماگاری مربوط به مطالعات او پیرامون خوشنویسی تبتی.

نوتو همچنین فونت نستعلیق اردو را وارد دنیای دیجیتال نمود تا به 100 میلیون کاربر آن امکان استفاده از آن را بدهد. خط اوگامی (زبانی که بر روی سنگ نوشته‌های قرن چهارم یافت شده است) نیز توسط نوتو حیاتی مجدد یافت. استیو متنسون طراح منوتایپ درباره‌ی سنگ نوشته‌های قرون وسطی می‌گوید: «برخی از حروف تنها بر روی سنگ نوشته‌ها وجود دارند، و اگر امروز آن‌ها را وارد وب نکنیم، این سنگ‌ها تبدیل به ماسه خواهند شد و دیگر هرگز قادر نخواهیم بود به نقاشی و نوشتار آن‌ها دسترسی پیدا کنیم.»

خروجی: یک زبان دیجیتال برای همه
این تایپ‌فیس علاوه بر نقش فرهنگی که برعهده دارد، به سان یک موجود سخت کوش و پرکار در فضای دیجیتال است که قدرت متون را در فضای اندروید و گوگل کروم بالا برده و تنوع بی‌نظیری از فونت را ارائه می‌دهد. این فونت همچنین قادر به شناسایی علایم تصویری و نوشتاری،  ایموجی‌ها و علایم موزیکال می‌باشد.

استفاده از زبان‌های تامی، دواناگاری، گرجی و عربی در دستگاه‌های اندروید.

فونت نوتو را می‌توان از وب‌سایت Google Noto Fonts تهیه نمود. این وب‌سایت اکنون مورد استفاده‌ی کاربران بسیاری است. سیاو می‌گوید: «ما روزانه ایمیل‌های بسیاری از مردم دریافت می‌کنیم که می‌‌پرسند می‌توانیم از این فونت در سیستم اتوماسیون استفاده کنیم؟ می‌توانیم از آن بر روی تلویزیون هواپیما استفاده کنیم؟»

داستان به همین جا ختم نمی‌شود. نوتو با هدف خلق یک فونت قدرتمند که در بر گیرنده‌ی تمام زبان‌های دنیا باشد و روابط فرهنگی را سهولت بخشد، تولید شد، و همچنان همگام با سیستم یونی کد به‌روز رسانی خواهد شد.
فونت نوتو شامل بیش از صد سیستم نوشتار، هشت صد زبان و صدها هزار کاراکتر می‌باشد.


استیو مدسون، طراح شرکت مونوتایپ می‌گوید: «فکر می‌کنم تاثیر و ارزش این پروژه بر روی دنیای دیجیتال همیشگی و ماندگار خواهد بود. حتی تصورش هم برایم شگفت‌آور است که صدها میلیون نفر از خروجی این کار بهره می‌گیرند، به چند زبان مختلف و به زبان مادری با یکدیگر سخن می‌گویند، یا امکان ترجمه و حفاظت از زبان خود را پیدا می‌کنند.»

زمان انتشار: ۱۳:۴ ۱۳۹۵/۱۱/۲۰

ارسال نظر
نام و نام خانوادگی
ایمیل

قوانین ارسال نظر

نظراتی که حاوی توهین باشند، منتشر نمی‌شود
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید

متن